Dołącz do czytelników
Brak wyników

Porady , Otwarty dostęp

5 marca 2021

NR 47 (Marzec 2021)

Twoja forma zapisana we krwi

208

Dla sportowców badanie krwi to element przygotowania do zawodów, o którym nie wolno zapominać. Dlatego przekładanie go na inny termin to treningowe zaniedbanie. Krew prawdę Ci powie, więc nie bój się sprawdzać, co Ci w żyłach płynie.

Jak często kolarze powinni badać krew? 

Prewencyjnie raz na pół roku warto zrobić podstawowe badania (w dalszej części dowiecie się jakie). Jeśli natomiast wykryto u Ciebie nieprawidłowości w wynikach krwi, jesteś w trakcie leczenia niedoborów lub w trakcie suplementacji celowanej (pod konkretny składnik, np. witaminy D3, B12 czy żelaza), to badania krwi powinieneś robić częściej (np. co trzy miesiące), tak by sprawdzić, czy leczenie lub suplementacja przynoszą oczekiwane rezultaty.    

POLECAMY

Jak przygotować się do pobrania próbki krwi? 

Badanie krwi powinno być wykonywane na czczo, czyli 12 godzin po ostatnim posiłku. U sportowców przed badaniami powinna nastąpić 2–3-dniowa przerwa w treningach lub chociaż zmniejszona intensywność trenowania. Nie warto iść na badania w okresie bezpośredniego przygotowania startowego lub zaraz po zawodach. U kobiet ze względu na cykl miesiączkowy warto odczekać kilka dni po zakończonej miesiączce. Dzień przed oddaniem próbki krwi nie spożywaj alkoholu, zjedz lekką kolację i dobrze się nawodnij. 
Kolarze mają tendencję to „słabej czerwonej krwinki” ze względu na rodzaj wykonywanego treningu. Morfologia krwi rozszerzona (z rozmazem) jest pierwszym najważniejszym badaniem. Obejmuje składowe czerwonych i białych krwinek oraz płytek krwi. Poniżej opisuję najważniejsze z nich.

  • RBC/czerwone krwinki/erytrocyty
    RBC to liczba czerwonych krwinek. W każdej sekundzie w szpiku kostnym powstaje ich aż 2,4 miliona! Rola RBC to dostarczanie tlenu i składników odżywczych do komórek i usuwanie z nich CO2. Jest to bardzo ważny parametr, gdyż każda czerwona krwinka to swego rodzaju wagon przewożący tlen, a bez niego daleko nie zajedziemy. Wzrost ilości czerwonych krwinek (erytrocytoza) stymuluje np. trening wysokogórski czy korzystanie z namiotów hipoksyjnych. Zmniejszenie ilości RBC sugeruje w pierwszej kolejności niedokrwistość, ale też choroby przewlekłe czy nowotwory. Często pojawia się u zawodniczek z obfitymi miesiączkami.
     
  • HGB/hemoglobina
    Nadaje krwi kolor… krwi. Wyłapuje i przenosi wraz z krwią tlen. Składa się z białka (bilirubina) i żelaza. Niska zawartość hemoglobiny może sugerować niedobór żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego. Bardzo duża ilość hemoglobiny powoduje z kolei, że czerwona krwinka jest przepełniona i wolno się porusza we krwi, może to prowadzić do różnych stanów zapalnych.
     
  • HCT/hematokryt
    Hematokryt mówi o objętości czerwonych krwinek w stosunku do reszty pobranej próbki. HCT rośnie, gdy krew jest zagęszczona, czyli kiedy jesteśmy odwodnieni, np. na skutek zbyt małej podaży płynów lub zbyt intensywnego wysiłku fizycznego. 
     
  • MCV/objętość czerwonej krwinki
    Wysokie MCV może świadczyć o niedoborze witaminy B12 lub kwasu foliowego, a niskie MCV to możliwe niedobory żelaza, witaminy B6 lub miedzi.
     
  • MCH, czyli średnia masa hemoglobiny w krwince i MCHC, czyli średnie stężenie hemoglobiny w krwince. Wyniki tych parametrów rozpatrujemy wspólnie z MCV.
     
  • RDW/współczynnik zmienności rozkładu erytrocytów,
    czyli informacja o tym, czy nasze czerwone krwinki są podobne, czy bardzo się od siebie różnią. Wysokie RDW sugeruje niedobór żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego. Poprzedza wystąpienie odchyleń w MCV/MCH/MCHC o sześć miesięcy! Innymi słowy, wskaźnik RDW pozwala wykryć wczesne objawy niedoborów. Uwaga! Wysokie RDW i niskie MCV = niedobór żelaza.

W procesie krwiotworzenia biorą udział trzy witaminy z grupy B, których poziom warto również badać. Należą do nich:

  • Witamina B12
    Niezbędna do tego, by prawidłowo dojrzewały czerwone krwinki. Przy niedoborze B12 czerwone krwinki mają powiększony kształt, robią się nienaturalnie duże i „nadmuchane”. Takie komórki trudno przemieszczają się po wąskich naczyniach krwionośnych (w dłoniach czy stopach), powodując drętwienie lub uczucie zimna. Witamina B12 potrzebna jest do wytwarzania hemu. Uwaga! Zasoby witaminy B12 w organizmie powinny nam wystarczyć na około trzy lata. Warto też zwrócić uwagę na to, iż za odpowiednie wchłanianie B12 odpowiada m.in. prawidłowo działający (dobrze dokwaszony) żołądek i jelita. Dla przypomnienia główne źródła  w diecie to mięso, ryby i żółtko jaja.
     
  • Kwas foliowy
    A tak naprawdę… foliany, czyli aktywna forma 5MTHFR. Zasoby kwasu foliowego powinny nam wystarczyć na cztery miesiące! Niedobory powodują, że krwinki są nieprawidłowo zbudowane, a czasem i nawet zmutowane. Główne źródło w diecie to zielone warzywa!
     
  • Witamina B6
    Zbyt mała podaż witaminy B6 zaburza proces syntezy hemoglobiny i może doprowadzić do rozwoju anemii. W produktach spożywczych znajdziemy ją w pełnoziarnistych kaszach, pieczywie, mięsie i w tłustych rybach.

Aby zapobiegać anemii, warto również badać poziom żelaza. Niedobór tego pierwiastka powoduje obniżone wytwarzanie hemoglobiny, co prowadzi do tego, że czerwona krwinka jest niedojrzała, tym samym nie spełnia swojej roli i organizm jest niedotleniony. W takich warunkach trenowanie jest nieefektywne, a nasza forma spada! Badanie poziomu samego pierwiastka we krwi może nie być dostatecznym wskaźnikiem, ponieważ żelazo wykazuje wysokie wahania dobowe (wyższy poziom rano, niższy wieczorem) oraz na p...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy