Dołącz do czytelników
Brak wyników

Porady

10 września 2019

NR 34 (Wrzesień 2019)

Mała czarna

0 34

Czy Wy także, kiedy sięgacie po kolejną filiżankę kawy, macie wyrzuty sumienia? Wszyscy słyszeli, że kawa wypłukuje magnez i odwadnia. Okazuje się jednak, że żyliśmy w błędzie, a zła sława kawy niekoniecznie jest zasłużona.

Kolorowe reklamy w prasie i telewizji codziennie bombardują nas ostrzeżeniami, że picie kawy powoduje znaczną utratę magnezu. Oskarżanie kawy o wypłukiwanie magnezu jest jednak niesłuszne. Co jeszcze? W najnowszej wersji piramidy zdrowego żywienia i aktywności fizycznej, którą opracował Instytut Żywności i Żywienia, znalazła się ciekawa i ważna nowość, a mianowicie kawa.
Ostatnie dwudziestolecie to okres nowych badań naukowych, które nie tylko nie potwierdzają dotychczasowych poglądów o szkodliwości picia kawy, ale wręcz sugerują korzystny wpływ tego naparu na zdrowie. Kawa, która przez wiele lat traktowana była jako używka, czyli produkt pozbawiony wartości odżywczej, dzisiaj postrzegana jest jako prozdrowotny element diety. Szczególnie optymistyczne dane dotyczą związków między piciem kawy a rozwojem cukrzycy typu drugiego. Kawa zmniejsza prawdopodobieństwo zachorowania na tę chorobę. A także na nowotwory, choroby wątroby i demencję – choroby Alzheimera i Parkinsona.

Korzyści zdrowotne

Kawa zawiera wiele związków czynnych – oprócz, co oczywiste, kofeiny, także bardzo ważne kwasy organiczne: chlorogenowy, polifenole, garbniki, glikozydy, ponadto wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA). Mogą się one przyczyniać do obniżenia poziomu stresu oksydacyjnego, obniżenia ciśnienia tętniczego krwi i poprawy funkcji śródbłonka. Ważne, aby pamiętać, że zależność ta nie jest liniowa i najkorzystniej wpływająca dawka to od trzech do pięciu filiżanek kawy. Wpływ na zdrowie tych składników zależy jednak od tego, jak często spożywa się kawę, czy regularnie, czy raz na pewien czas w większej ilości. Otóż kawa spożywana w dużych dawkach (powyżej sześciu filiżanek mocnego espresso na dobę) lub nieregularnie (na przykład raz w tygodniu) nieznacznie podwyższa ciśnienie tętnicze krwi, wywiera niekorzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy, zwiększając zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen.
W wypadku nieregularnego lub wysokiego spożycia kawy ujawnia się przede wszystkim niekorzystny wpływ kofeiny na zdrowie człowieka, który przeważa nad przeciwutleniającym i antykancerogennym wpływem przeciwutleniaczy. Kawa spożywana w umiarkowanych ilościach (od dwóch do czterech filiżanek na dobę), codziennie i przez długi okres (minimum miesiąc), wywiera pozytywny wpływ na zdrowie. Rozbieżności, które obserwuje się w literaturze, wynikają właśnie z różnic w przyzwyczajeniu do kofeiny oraz z tego, czy grupa badana spożywała kawę filtrowaną, czy niefiltrowaną. Paradoksalnie, im większe przyzwyczajenie do kofeiny, tym większe korzyści z picia kawy. Niefiltrowana zawiera, niestety, związki pobudzające syntezę homocysteiny, aminokwasu zwiększającego ryzyko wystąpienia miażdżycy, zawału serca lub udaru mózgu. Negatywne wyniki badań związane ze spożywaniem kawy były przeprowadzane na grupach pijących kawę niefiltrowaną. Aby uniknąć nagromadzenia homocysteiny, należy zwiększyć w diecie podaży witaminy B6, kwasu foliowego i witaminy B12, które uczestniczą w jej metabolizmie. Sposób parzenia kawy w dużym stopniu decyduje o jej wpływie na zdrowie. Zalecane jest picie kawy parzonej przy użyciu filtrów papierowych lub z ekspresu, ponieważ filtry zatrzymują przechodzenie do naparu związków podnoszących stężenie homocysteiny we krwi. Popularne w Polsce zalewanie kawy bezpośrednio wrzątkiem w filiżance nie jest najlepszym rozwiązaniem.
Na osoby regularnie pijące małą czarną kawa może działać zapierająco za sprawą garbników, ale spożywana w większej ilości lub u osób, które spożywają ją rzadziej, powoduje biegunkę, co jest związane z działaniem kofeiny – pobudzającym perystaltykę jelita grubego. 

Wrażliwość insulinowa i właściwości antykancerogenne

W wielu pracach wykazano, że kawa zmniejsza ryzyko wystąpienia nowotworów wątroby, trzonu macicy, gardła, prostaty, okrężnicy, gruczołu krokowego oraz skóry. Co więcej, w metaanalizie biorącej pod uwagę ponad milion osób wykazano, że kawa spożywana w ilości kilku filiżanek dziennie obniżała o 33% ryzyko cukrzycy typu II (wynik dotyczy zarówno kawy bezkofeinowej, jak i kawy normalnej). Sama kofeina może działać negatywnie na wrażliwość insulinową tkanek, ale inne bioaktywne składniki zawarte w kawie niwelują ten efekt i ostatecznie kawa korzystnie wpływa na gospodarkę glukozowo–insulinową. 

Kawa a wzrost ciśnienia

Kolejna negatywna opinia wskazuje, że kawa źle wpływa na serce. Na szczęście przyszedł czas na weryfikację takich kardiologicznych skutków picia kawy. Wszystkie badania potwierdzają, że regularne picie kawy ma marginalny wpływ na wzrost ciśnienia tętniczego krwi, rzędu 1–2 mmHg, i w ostatnich amerykańskich zaleceniach dotyczących leczenia nadciśnienia wykreślono kawę, która była przez wiele lat uznawana za produkt przeciwwskazany. Do wzrostu ciśnienia tętniczego może dojść u osób sporadycznie pijących kawę – i tutaj może być zmiana nawet rzędu 10–15 mmHg z uwagi na brak mechanizmów adaptacyjnych u tych osób.
Z negatywnych opinii o kawie nie wolno zapomnieć o tym, że kawa jest bogata w garbniki, a te utrudniają wchłanianie m.in. żelaza z diety. Dlatego nie powinno się pić kawy ani herbaty podczas posiłków zasobnych w ten pierwiastek.

Czy kawa odwania i wypłukuje magnez? 

Kofeina rzeczywiście powoduje wypłukiwanie magnezu i wapnia. Według badań wypicie 300 mg kofeiny, czyli mniej więcej trzech filiżanek dość mo...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "bikeBoard"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy