Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat

12 sierpnia 2019

NR 33 (Sierpień 2019)

Kontrola antydopingowa: gram fair play

0 17

Światowa Agencja Antydopingowa (World Anti-Doping Agency – WADA) działa na rzecz nie tylko sportowców wyczynowych, ale także amatorów. Choć kontrole antydopingowe w tej drugiej grupie są rzadsze, to ich sens wcale nie jest mniejszy.

Kontrola antydopingowa kojarzy się z pewną dawką strachu lub wstydu, ponieważ dla jednych oznacza krępującą sytuację, dla innych – ryzyko wpadki. To, co łączy świat amatorski i zawodowy, to reguły, jakim podlega jej przeprowadzenie. To zaś, co dzieli, to nakłady finansowe, częstotliwość i podmiot zlecający.

I choć w sporcie wyczynowym Światowa Agencja Antydopingowa odpowiada za czystość gry, ochronę zasady fair play, wspieranie zachowań etycznych, poszanowania rywali i obowiązujących zasad, to jej głównym celem – co dla niektórych będzie pewnie zaskakujące – jest ochrona zdrowia zawodników.

Tak samo jest w sporcie amatorskim, choć w tym wypadku ochrona zdrowia nabiera jeszcze większego znaczenia ze względu na specyfikę przygotowań oraz zwykle brak sztabu szkoleniowego i medycznego.

O ile w sporcie wyczynowym na najwyższym szczeblu nie brakuje pieniędzy na różnego rodzaju badania i specjalistów z zakresu fizjologii, biochemii, medycyny, o tyle w sporcie amatorskim tylko czasem spotkać można trenerów, a znacznie rzadziej dietetyków i fizjologów. Stąd podanie dopingu w pierwszej grupie opiera się na rzetelnych wynikach badań, które w pewnym stopniu można kontrolować. Taka sytuacja przedstawiona została w nagrodzonym Oscarem dokumencie Ikar, w którym Bryan Fogel, reżyser i jednocześnie kolarz amator, sprawdzał, jak wpływał na jego wyniki doping stosowany pod okiem specjalisty Grigorija Rodczenkowa. W drugiej grupie wiedza o wspomagaczach wywodzi się najczęściej z internetu lub od znajomych, którzy zabronione metody już stosowali i postanowili się podzielić tą wiedzą. 

Zasady przeprowadzania kontroli

Próbki moczu lub – rzadziej – krwi pobierane są przez kontrolerów akredytowanych przez Światową Agencję Antydopingową. Są one następnie wysyłane do wybranych laboratoriów (także akredytowanych). Jedno z takich laboratoriów znajduje się w Warszawie. Przy samym pobraniu obowiązuje zasada tej samej płci, czyli kontroler może sprawdzać mężczyzn, a kobieta – kobiety. 

Kontrola antydopingowa przebiega w sześciu krokach:

  • wybór sportowca,
  • poinformowanie go o badaniu,
  • pobranie materiału biologicznego,
  • dostarczenie próbek do analiz,
  • analizy laboratoryjne,
  • podanie wyników.

Przeprowadzane są one na szczeblu krajowym i międzynarodowym, podczas zawodów i poza zawodami. W grupie monitorowanych znajdują się zawodnicy plasujący się na podium, wybrani losowo, lub ci, u których zauważono nienaturalny postęp, który może wskazywać na doping.

W wypadku badań poza zawodami kontroli podlegają najlepsi na świecie. Włączeni są oni do programu monitorującego agencji antydopingowych ADAMS. Działania te mają na celu monitorowanie zawodników również w okresie przygotowawczym, kiedy kształtują formę sportową i mogą wspierać ten proces na różnych płaszczyznach, jak choćby przyspieszania powrotu do homeostazy po ciężkich jednostkach treningowych podaniem kroplówek lub anabolików. Dodatkowo substancje dopingujące stosowane w tym okresie nie muszą być wykryte podczas zawodów, a osiągnięta forma zwykle utrzymuje się na wysokim poziomie. ADAMS jest swoistym dziennikiem i planerem zawodników. Włączeni do niego sportowcy mają obowiązek wpisywania swojej dokładnej dostępności co do miejsca i czasu w celu możliwego niezaplanowanego badania antydopingowego. Dwie kontrole antydopingowe, które nie doszły do skutku ze względu na nieobecność sportowca, oznaczają dla niego dyskwalifikację.

W trakcie kontroli – niezależnie, czy na zawodach, czy poza nimi – zawodnik informowany jest o przeprowadzeniu kontroli, swoich obowiązkach i prawach oraz pobieranych próbkach. Następnie podpisuje oświadczenie, że usłyszał takie informacje. Zawodnikowi przysługuje również prawo do skorzystania z tłumacza, jeśli znajduje się w obcym kraju i nie posługuje innym językiem poza ojczystym. W całym procesie towarzyszy już mu kontroler – aż do momentu przekazania próbek. Przyczyną ewentualnego opóźnieniem w poborze materiału może być np. cerem...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "bikeBoard"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy