Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wysoka czy niska kadencja...

Artykuł | 12 sierpnia 2019 | NR 33
119

Termin „kadencja” (liczba pełnych obrotów korbą na minutę) to obiekt wielu badań naukowych i temat interesujący kolarzy. Myślę, że aby najlepiej zobrazować zmienność tego parametru, należy przypomnieć rywalizację między Lance’em Armstrongiem a Janem Ulrichem. Obaj charakteryzowali się odmiennym stylem jazdy. Cechą charakterystyczną Niemca była siłowa jazda na stosunkowo niskim rytmie, z kolei Lance pokonywał podjazdy na wysokiej kadencji.

Różnica w średnim rytmie między tymi dwoma kolarzami w 2001 r. na trasie Tour de France (podczas wspinaczki na Alpe d’Huez) wynosiła prawie 30 obr./min. 

Niemiec na podjeździe pokonywał podjazd siłowo w rytmie 70 obr./min, z kolei wspinaczka Lance’a to jazda na kadencji średnio 100 obr./min. To tylko jeden z przykładów. Wiele odmiennych stylów jazdy możemy zaobserwować podczas amatorskich imprez szosowych czy w maratonach MTB. W jakich kadencjach powinniśmy trenować, aby zwiększyć efektywność pedałowania oraz komfort jazdy? Skąd wynikają zmiany i czym są uwarunkowane?

Fazy obrotu korbą

W trakcie cyklu obrotu korbą występują dwie fazy: efektywna i nieefektywna. Pierwsza z nich występuje podczas fazy nacisku korby w dół (faza 0–180°). Druga faza to obciążenie negatywne, które odbywa się podczas fazy powrotu korby (od kąta 180° do 360°). Wartość siły efektywnej jest zmienna w poszczególnych jej fazach i będzie najwyższa przy kącie ok. 100°, nieco po przekroczeniu godziny trzeciej. Zatem generowana moc (W) to moment obrotowy (siły przyłożonej do pedału) pomnożony przez prędkość obrotową (kadencja). Wiele współczesnych mierników mocy (m.in. ROTOR czy polski InPeak) ma dodatkowe funkcje pomiaru efektywności pedałowania, takie jak: skuteczność momentu obrotowego (torque effectivenees), gładkość pedałowania (pedal smoothness) czy pomiar równowagi mocy między lewą a prawą nogą (L/R balance). Informacje te mogą być przydatne w ocenie efektywności pracy czy ograniczaniu zbyt dużej asymetrii między dwiema nogami.

Niski rytm kontra rytm wysoki 

Przez wiele lat na podstawie badań utrzymywano, że niska kadencja będzie bardziej ekonomiczna (w związku ze zużywaniem mniejszej ilości tlenu). Większość tych badań zakładała jednak uzyskanie znacznie niższych mocy niż te, które w rzeczywistości generowali kolarze podczas wyścigów. Rzeczywiście, jazda z niską kadencją będzie zużywała mniej tlenu, ale pociągnie za sobą kilka innych niekorzystnych zjawisk:

  • zwiększone zmęczenie nerwowo-mięśniowe (powstawanie wysokich napięć mięśniowych),
  • słabą utylizację mleczanu,
  • zwiększoną rekrutację włókien szybkokurczliwych.

Jedno z badań wykazało również, że wraz ze wzrostem mocy wzrasta także najbardziej ekonomiczna kadencja, co może wyjaśniać, dlaczego bardziej naturalne jest wykonywanie interwałów na zwiększenie VO2max lub sprintów z kadencją 90–100 obr./min, ale z kolei niewygodne jest utrzymywanie tak wysokiej kadencji podczas jazd wytrzymałościowych, bazowych.

Przy wysokich intensywnościach ok. 360 W nasze mięśnie będą mniej zmęczone przy kadencji ok. 100 obr./min niż przy ok. 60 obr./min – badania potwierdzają, że przy wysokich intensywnościach i niskiej kadencji osłabiamy pobudliwość nerwów, przez co mięśnie nie są w stanie skurczyć się wystarczająco mocno. Z kolei jazda z wyższą kadencją (80–100 obr./min) przy dużym obciążeniu zmniejsza napięcia mięśniowe (wzrost przepływu krwi i dostarczania tlenu, wzrost inercji korby). 

Sytuacja zmienia się, kiedy nasza moc wyjściowa jest nieco niższa (ok. 260 W), a kadencja wysoka (ok. 100 obr./min), zwiększa się wtedy koszt energetyczny oraz wzrasta ilość pracy negatywnej (pogorszenie efektywności pracy).

Jak zbadać idealną kadencję

Istnieje kilka metod na realną ocenę wpływu kadencji na generowaną moc oraz ekonomię pracy. Jedną z możliwości jest przeprowadzenie testu EMG (elektromiografii) w celu sprawdzenia zmian w koordynacji międzymięśniowej na podstawie oceny kosztu energetycznego, mierząc VO2 i VCO2 (pobór tlenu i wydalanie dwutlenku węgla). Podczas badania laboratoryjnego można w ten sposób ocenić efektywność danego zakresu kadencji w czasie. Kolejnym sposobem będzie wykonanie testu terenowego, np. dwudziestominutowej czasówki na najwyższą średnią moc, stosując różne zakresy kadencji – pierwszy test to wybór kadencji naturalny, najbardziej wygodny, jaki preferujesz. W następnej kolejności zastosowanie wyższej o 10 obr./min kadencji oraz niższej również o 10 obr./min od w...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "bikeBoard"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy